Neuroplastyczność mózgu – profilaktyka chorób otępiennych.

22 lipca – Światowy Dzień Mózgu to wyjątkowa okazja, aby przypomnieć sobie, jak ważnym organem jest nasz mózg i jak wiele możemy zrobić, by wspierać jego sprawność przez całe życie. Jednym z najważniejszych mechanizmów, które zapewniają mu elastyczność i odporność na procesy starzenia, jest neuroplastyczność. 

Czym jest neuroplastyczność? 

Neuroplastyczność to zdolność mózgu do zmiany swojej struktury i funkcji w odpowiedzi na doświadczenia, uczenie się oraz urazy. Oznacza to, że mózg nieustannie się rozwija – tworzy nowe połączenia nerwowe, reorganizuje istniejące, a nawet odbudowuje funkcje po ich utracie. To właśnie dzięki neuroplastyczności możliwe jest przeciwdziałanie takim schorzeniom jak choroba Alzheimera, otępienie czy inne formy demencji starczej. 

Aktywizacja – sposób na budowanie rezerwy poznawczej.

Jednym z kluczowych elementów profilaktyki otępienia jest budowanie rezerwy poznawczej. Oznacza to wzmacnianie zdolności mózgu do kompensowania uszkodzeń poprzez aktywność intelektualną, społeczną i fizyczną. Regularne czytanie, rozwiązywanie krzyżówek, nauka języków, ale także kontakty towarzyskie czy udział w zajęciach grupowych – wszystko to ma realny wpływ na zdrowie psychiczne. 

Zajęcia terapeutyczne dla seniorów, takie jak muzykoterapia, terapia reminiscencyjna (stymulowanie pamięci długotrwałej), arteterapia (terapia poprzesz sztukę), czy treningi pamięci, wspierają neuroplastyczność i są ważnym elementem opieki nad osobami starszymi, w tym z podejrzeniem choroby Alzheimera czy demencji starczej. 

Jak wspierać mózg? 

Oprócz aktywności umysłowej, mózg potrzebuje odpowiedniego paliwa. Kluczowe jest: 

• Nawodnienie – już niewielki deficyt płynów może pogarszać koncentrację i pamięć. 

• Zbilansowana dieta – szczególnie bogata w kwasy omega-3 (ryby, siemię lniane), antyoksydanty (warzywa, owoce), witaminy z grupy B oraz produkty pełnoziarniste. 

Zdrowa dieta może opóźniać objawy demencji, wspierać leczenie Alzheimera oraz poprawiać funkcje poznawcze. 

Choroba Alzheimera, otępienie i opieka nad chorym.

Demencja starcza to ogólne określenie zespołu objawów związanych z postępującym pogorszeniem funkcji poznawczych, takich jak pamięć, myślenie, orientacja czy zdolność do wykonywania codziennych czynności. Jedną z najczęstszych przyczyn demencji jest choroba Alzheimera – neurodegeneracyjne schorzenie, które rozwija się stopniowo. Wraz z jej postępem pojawiają się trudności w zapamiętywaniu, zaburzenia mowy, dezorientacja, zmiany w zachowaniu, a także coraz większe problemy z samodzielnym funkcjonowaniem. Etapy choroby Alzheimera i towarzyszącej jej demencji obejmują więc stopniowe pogarszanie się stanu chorego, co wymaga rosnącego zaangażowania opiekunów i odpowiednio dostosowanej opieki. 

Opieka nad seniorem z demencją wymaga zrozumienia, cierpliwości i wiedzy. Istotne jest dostosowanie środowiska domowego, stała rutyna dnia oraz wsparcie emocjonalne. Warto wiedzieć jak rozmawiać z taką osobą – unikać konfrontacji, używać prostego języka, okazywać empatię, szacunek i troskę.  

Regularna stymulacja, aktywność fizyczna oraz zaangażowanie w codzienne czynności mogą opóźnić rozwój choroby. Kluczowe jest także leczenie Alzheimera – choć dziś nie ma leku, który całkowicie wyleczy tę chorobę, odpowiednia farmakoterapia i opieka mogą znacząco poprawić jakość życia chorego. 

Światowy Dzień Mózgu to doskonała okazja, by zatrzymać się i pomyśleć, jak każdego dnia możemy wspierać nasze zdrowie poznawcze. Nawet proste działania – takie jak codzienny spacer, rozmowa z bliskimi, rozwiązywanie łamigłówek czy dbanie o odpowiednie nawodnienie – mają realny wpływ na kondycję mózgu. Im wcześniej zaczniemy budować jego odporność, tym większa szansa na spowolnienie procesów otępiennych i poprawę jakości życia – zarówno własnego, jak i naszych podopiecznych wymagających troskliwej i świadomej opieki.